Üç Anarşist Akım

Fransa’da, diğer birçok ülkede olduğu gibi, üç ana anarşist akım öne çıkmıştır ve bunlar şöyle adlandırılabilir:

  • Liberter Komünizm;

  • Anarko-Sendikalizm;

  • Bireyci Anarşizm.

Belli bir gelişme aşamasına ulaşan anarşizm kadar uçsuz bucaksız bir fikrin, varlığının bu üçlü tezahürüyle sonuçlanması doğal ve kaçınılmazdı.

Her otoriter kurumu ortadan kaldırmaya çalışan felsefi ve toplumsal bir hareket, yani düşünce ve eylemlerden biri, sayısız bireysel oluşumun ve muazzam olaylar bütününün beslendiği kaynaklar, zorunlu olarak durumların, ortamların ve mizaçların çeşitliliğini, çeşitliliği belirleyen bu ayrımlara yol açacaktır.

Anarko-sendikalizm, liberter komünizm ve bireyci anarşizm, bu üç akım vardır, hiçbir şey ve hiç kimse onların var olmalarını engelleyemez. Her biri bir gücü, yok edilmesi ne mümkün olan ne de arzu edilen bir gücü temsil ediyor. İkna olmak için, kendini -saf ve basit bir anarşist olarak- otorite ilkesini yıkmak için yapılması gereken devasa çabanın tam kalbine yerleştirmek yeterlidir. O zaman kişi, bu akımların her birinin sürdürdüğümüz mücadeleye yapabileceği vazgeçilmez katkının farkına varacaktır.

Bu üç akım birbirinden farklıdır, ancak birbirine zıt değildir.

Bu nedenle, sormam gereken üç soru var:

  • ilki anarko-sendikalistlerden, liberter komünistlere ve bireyci anarşistlere;

  • ikincisi liberter komünistlerden, anarko-sendikalistlere ve bireyci anarşistlere;

  • üçüncüsü bireyci anarşistlerden, anarko-sendikalistlere ve liberter komünistlere.

İşte ilki:

“Anarşizm düşüncesini toplumsal hareket ve halk eylemi olarak ele alırsak, anarşizmin Toplumsal Devrim dediğimiz, kapitalizme ve otoriter dünyaya kaçınılmaz ve kesin olan darbesi geldiğinde, bunu bir arada gruplanmış büyük kitlelerin ve emek örgütlerinin yardımı olmadan yapabilir miyiz?”

Toplumsal dönüşümde herkesten daha büyük bir çıkarı olan bu emekçi kitlelerin özgürleştirici ayaklanmasına katılmadan -aktif, verimli, acımasız ve ısrarlı katılım- zaferi ummanın aptallık olacağına inanıyorum.

Devrimci mayalanma ve eylem döneminde gerekli işbirliği göz önüne alındığında, [bunu] söylemiyor ve düşünmüyorum; hem sendikalist güçler hem de anarşist güçler şimdiden birleşmeli, ortak olmalı, birbirine karışmalı ve homojen, kompakt bir öz oluşturmalıdır. Ama eski dostum Malatesta ile birlikte düşünüyorum ve diyorum ki:

“Anarşistler, sendikal hareketin yararlılığını ve önemini kabul etmeli, gelişimini teşvik etmeli ve bir toplumsal devrim için sendikalizm ile diğer ilerici güçler arasında işbirliğini sağlamaya çalışarak onu eylemlerinin kaldıraçlarından biri haline getirmelidir. [Bu] sınıfların ortadan kaldırılması, tüm insanlar arasında tam özgürlük, eşitlik, barış ve dayanışma ile sonuçlanır. Ancak işçi hareketinin, doğası gereği, kendi başına böyle bir devrimi gerçekleştireceğine pek çok kişinin inandığı gibi inanmak büyük bir yanılsama olur. Tam tersi: maddi, dolaysız çıkarlara dayanan her harekette (ve başka hiçbir temel üzerinde geniş bir işçi hareketi kurulamaz), ideal için savaşan ve kendilerini feda eden düşünce ve fikir adamlarının ajitasyon, dürtü ve ortak çabaları esastır. Bu kaldıraç olmadan, tüm hareketler kaçınılmaz olarak koşullara uyum sağlama, daha iyi koşullar elde etmek isteyenler arasında muhafazakar bir ruh, değişim korkusu besleme eğilimindedir; destek kazanmaya ve yok etmeye çalıştığımız statükoyu pekiştirmeye çalışan yeni ayrıcalıklı sınıflar genellikle [yeniden] yaratılır.

Bu nedenle, hem sendikaların içinde hem de dışında, anarşizmin tam olarak gerçekleştirilmesi için mücadele eden ve her türlü yolsuzluk ve gericilik tohumunu sterilize etmeye çalışan özellikle anarşist örgütlere acil ihtiyaç duyulmaktadır.”

Gördüğünüz gibi, anarşist hareketi sendikalist harekete organik olarak bağlamak, çok da sendikalizmi anarşizme bağlamak gibi bir durum değil: Bu yalnızca, anarşist idealin hem sendikaların içinde hem de dışında tam olarak var olması için çalışma meselesidir.

Bu yüzden, liberter komünistlere ve bireyci anarşistlere, bu şekilde kavranan ve uygulanan anarko-sendikalizme karşı çıkmak için hangi ilkeye veya gerçeğe, hangi başlıca, temel nedenlere sahip olabileceklerini soruyorum.

İşte ikinci soru:

“Kapitalist rejim tarafından yaratılan bir insanın diğerini sömürmesinin ve devlet tarafından ortaya çıkarılan bir adamın diğeri üzerindeki egemenliğinin yılmaz düşmanı olarak; anarşizm, kapitalist rejimin bastırılması ve üretim, ulaşım ve mübadele araçlarının bir araya toplanması (liberter komünizm) olmaksızın birincisinin etkin ve toptan bastırılmasını kavrayabilir mi? Devlet ve ondan kaynaklanan tüm kurumlar kesin olarak ortadan kaldırılmadan devletin fiilen ve toptan ortadan kaldırılmasını tasavvur edebilir mi?”

Ve anarko-sendikalistlere ve bireyci anarşistlere [1] bu şekilde tasarlanmış ve uygulanmış olan liberter komünizme karşı çıkmak için hangi ilkesel ya da gerçek nedenleri, ne tür temel, esaslı gerekçeleri olabileceğini soruyorum.

İşte üçüncü ve son soru:

“Anarşizm, bir yandan bireyin otoriter kurumlar aracılığıyla kendisine yöneltilen siyasi, ekonomik ve zihinsel baskıya karşı tepkisinin en yüksek ve en açık ifadesi olduğu için; diğer yandan, her bireyin ihtiyaçlarının karşılanması için her alanda eksiksiz harekete geçme hakkının en sağlam ve en kesin tasdiki, anarşizm, bu tepkinin ve bu olumlamanın her türlü zorlama ve baskıyı kıran bir toplumsal dönüşüme doğru mümkün olan en geniş ölçüde takip edilen bireysel bir kültürden başka, herhangi bir yolla etkin ve tam olarak gerçekleştirilmesini kavrayabilir mi?”

Ve anarko-sendikalistlere ve liberter komünistlere, bu şekilde tasarlanmış ve pratik anarşist bireyciliğe hangi temel ilke veya olgular nedenleriyle itiraz edebileceklerini soruyorum?

Bu üç akımı birbirine katılmaya çağırıyorum.

Anarşist Sentez

Şimdiye kadar söylenen her şeyden ve özellikle yukarıdaki üç sorudan şu sonuç çıkacaktır:

  1. Bu üç akımın -anarko-sendikalizm, liberter komünizm ve bireyci anarşizm, farklı ama çelişkili olmayan akımlar olarak- onları uzlaşmaz kılan, onları birbirleriyle karşıt hale getiren, uyumsuzluklarını gösteren hiçbir şeye sahip olmadıkları; uyum içinde yaşamalarını, hatta ortak propaganda ve eylem için bir araya gelmelerini engelleyebilecek hiçbir şey olmadığı;

  2. Bu üç akımın varlığının -tüm genişliğiyle tasavvur edilen ve haklı olarak, ancak anarşizmin genel gücüne katkıda bulunabilecek ve mantıksal olarak katkıda bulunması gereken felsefi ve toplumsal bir hareket olarak- anarşizmin toplam gücüne hiçbir şekilde veya herhangi bir derecede zarar vermediği ;

  3. Bu akımların her birinin amacı, herkese maksimum refah ve özgürlük sağlayabilecek bir sosyal çevrenin kurulması olan “anarşizm” adıyla anılan o geniş, derin toplumsal hareket içinde kendi yeri, rolü, misyonu olduğu;

  4. Bu koşullarda, anarşizm kimyada bileşik denilen şeyle, yani çeşitli elementlerin birleşiminden oluşan bir maddeyle karşılaştırılabilir.

Bu özel bileşik, üç unsurun birleşimiyle yaratılır: anarko-sendikalizm [S], liberter komünizm [K] ve bireyci anarşizm [B].

Kimyasal formülü S(2)K(2)B(2) olabilir.

Üç unsurun oranları olaylara, koşullara ve anarşizmi oluşturan akımların kaynaklandığı çoklu kaynaklara göre değişebilir. Analizde, deney oranları ortaya çıkarır; sentezde, bileşik yeniden oluşur ve bir element eksikse, onun yerini bir başkası alabilir. S3K2B1; hatta: S2K3B1; veya yine: S1K2B3; formül yerel, bölgesel, ulusal veya uluslararası değişken oranlarını yansıtır.

Durum ne olursa olsun, bu üç unsur –anarko-sendikalist, liberter komünist ve bireyci anarşist (S.K.B.) –birbirleriyle birleştirilir ve birleşerek “Anarşist Sentez” adını vereceğimiz şeyi oluştururlar.

Üç Akımın Varlığı Anarşist Hareketi Nasıl Zayıflattı?

Sunumumda bu noktaya geldikten sonra, özellikle son yıllarda Fransa’da bu üç anarşist unsurun varlığının nasıl olup da liberter hareketi güçlendirmeyi başaramadığı, aynı zamanda onu zayıflattığı sorulmalıdır.

Ve bu sorunun, açıkça ifade edildiğinde, eşit derecede açık bir şekilde çalışılması ve çözülmesi önemlidir.

Cevap basit, ancak istisnasız herkesten büyük dürüstlük gerekiyor.

Anarşist düşünce ve eylemin zayıflığına veya daha doğrusu göreli zayıflığına neden olanın bu üç unsurun -anarko-sendikalizm, liberter komünizm ve anarşist bireycilik- varlığının kendilerinin değil, yalnızca her birinin sahip olduğu konum olduğuna inanıyorum. Birbirlerine karşı: açık, kanlı, amansız bir savaş pozisyonu.

Her hizip [fraksiyon], bu zararlı çatlaklar sırasında eşit kötülük kullandı. Her biri, diğer ikisinin tezlerini çarpıtmaya, söylemlerinde ve olumsuzlamalarında neredeyse gülünç boyutlara varmaya ve temel çizgilerini iğrenç bir karikatür çizme noktasına kadar şişirmeye veya yumuşatmaya eğildi.

Her eğilim, diğerlerine karşı en hain manevraları yapmış ve onlara karşı en ölümcül silahları kullanmıştır.

Bu üç eğilim, aralarında bir anlayış olmasa bile, birbirlerine karşı savaş açmaya biraz daha az niyetli olsaydı, hem çeşitli gruplar içinde hem de dışında mücadele etme iradesi, ayrı ayrı bile olsa ortak düşmanla savaşmaya yönelik olsaydı, bu ülkedeki anarşist hareket, doğru koşullar sağlandığında, hatırı sayılır bir etki ve şaşırtıcı bir güç kazanacaktı.

Ancak bir eğilimin diğerine ve çoğu zaman bir bireyin diğerine karşı savaşı, her şeyi tamamen zehirledi, bozdu, mahvetti ve verimsiz hale getirdi; bu kampanyalar da dahil olmak üzere, her şeyden önce popüler ortamlarda, sık sık iddia edildiğinden çok daha az nadir olan, sevgili fikirlerimiz etrafındaki özgürlük ve adalet tutkunlarının kalplerini ve zihinlerini görmeliydi.

Her akım, komşu akıntıları lekelemek ve tek başına haklı olduğu izlenimini vermek için tükürdü, salyaları aktı ve kustu.

Ve bu bölünmelerin içler acısı görüntüsü ve her tarafta ürettikleri iğrenç olaylar karşısında, gruplaşmalarımız -hepsi aynı şekilde- yavaş yavaş içeriklerinin çoğunu kaybetti ve güçlerimiz savaş için bir araya gelmek yerine kendilerini tükettiler. ortak düşmana karşı yürütülecek – otorite ilkesi. Gerçek bu.

Sorun ve Çözümü

Sorun büyük; ama bu sadece geçici bir sorun olmalı – çare çok yakın.

Önceki satırları dikkatle ve herhangi bir ön yargı olmaksızın okuyan herkes, herhangi bir çaba harcamadan bunu tahmin edecektir: çare, anarşist sentezin zemin kazanması ve mümkün olduğu kadar çabuk ve iyi uygulanması fikrinde yatmaktadır. [2]

Anarşist hareket neden muzdarip?

Onu oluşturan üç unsurun dişle tırnakla savaşmasından.

Bu unsurlar, kökenleri, yapıları, propaganda, örgütlenme ve eylem yöntemleri nedeniyle sürekli olarak birbirlerine karşı yükselmeye mahkum iseler, o zaman önerdiğim çare anlamsız olacaktır; uygulanamaz olacak; çalışamaz olacak; denemekten kaçınacağız ve başka yere bakacağız.

Öte yandan, eğer yukarıdaki karşıtlık yoksa ve hatta dahası, unsurlar -anarko-sendikalist, liberter komünist ve bireyci anarşist- güçlerini birleştirmeye ve bir tür anarşist sentez oluşturmaya yönlendirilirse [3], bu sentezi başarmak için çaba sarf edilmelidir -ve yarın değil, bugün.

Hiçbir şey keşfetmedim ya da yeni bir şey önermiş olmadım: Luigi Fabbri ve son günlerde tartıştığım birkaç Rus yoldaş (Volin, Fleshin, Mollie Steimer), İtalya’da bu tür girişimlerin, Unione Anarchica Italiana ve Ukrayna’da Nabat tarafında, ve her iki girişimin de en iyi sonuçlara sahip olduğunu, sadece İtalya’daki Faşizmin zaferinin ve Ukrayna’daki Bolşevik zaferinin [iyi olan gelişmeyi] yok ettiğini söyledi.

Fransa’da, aslında başka birçok yerde olduğu gibi, anarşist sentez kavramını hali hazırda uygulayan ve halen uygulamaya devam eden sayısız grup (bazılarını fişlemekten korktuğum için isim vermeyeceğim), anarko-sendikalistlerin, liberter komünistlerin ve bireyci anarşistlerin uyum içinde birlikte çalıştığı; ve bu gruplar ne en az sayıdadır ne de en az aktif faaliyettedirler.

Bu birkaç gerçek (ve diğerlerinden bahsedebilirim), sentezin uygulanmasının mümkün olduğunu göstermektedir. [Fakat] Hızlı veya zorlanmadan yapılabileceğini söylemiyorum ve düşünmüyorum. Henüz yeni olan her şey gibi o da yanlış anlaşılmaya, direnişe, hatta düşmanlığa karşı çıkacaktır. Geçilmez kalmamız gerekiyorsa, öyle kalacağız; eleştiriye ve kötülüğe direnmemiz gerekiyorsa direneceğiz. Sağlıklı bir geleceğe giden yolun bu olduğunu biliyoruz ve er ya da geç anarşistlerin orada yollarını bulacağından eminiz. Bu yüzden cesaretimizin kırılmasına izin vermeyeceğiz.

İtalya, İspanya ve Ukrayna’da unutulmaz koşullarda yapılanlar, Fransa’nın birçok yerinde yapılanlar, olayların baskısı altında ülke genelinde yapılabilir ve yapılacaktır.


[1] Orléans’ta liberter komünistlerin kendilerinin “açıkça” ifade ettikleri gibi, onların anladıkları şekliyle liberter komün içinde, “bütün koloniden [topluluktan] başlayarak, çalışma ve bireysel tüketim de dahil olmak üzere tüm örgütlenme biçimleri özgür olacaktır”.

[2] Anarşist Sentez ifadesi burada anarşist ideali destekleyen tüm insan unsurlarının gruplandırılması, birleştirilmesi, örgütlenmesi ve anlaşılması anlamında alınmalıdır.

[3] Birliktelikten söz ederken ve tüm bu unsurların birleşmesi için mümkün ve arzu edilir olup olmadığını incelerken, bu güçler grubunu, örgütlenmenin bu temelini yalnızca Anarşist Sentez olarak adlandırabilirim. Oldukça başka bir şey, anarşist teorilerin sentezidir, son derece önemli bir konu, sağlığım ve koşullarım izin verdiğinde ele almayı planlıyorum.